ئۇيغۇر يۇمشاق دېتال ئىجادىيەت تورى

پروگراممېر بولۇش ئۈچۈن چوقۇم ماتېماتىكا بىلىش كېرەكمۇ؟ پروگراممېرلار (ئېھتىياجلىقلىرى) ماتېماتىكىنى قانداق ئۆگىنىشى كېرەك؟ يۇقىرىدىكى ئىككى مەسىلىگە بەلكىم بەزىلەر ئۇچرىغان بۇلىشى مۇمكىن، شۇ تورداشلارغا ئازغىنە پايدىسى تېگىپ قالار دەپ بۇ يازمىنى يوللىدىم. تۇنجى سوئالنىڭ جاۋابى ياق، كېيىنكىسىنىڭ جاۋابى كۈندە ئازراق ۋاقىت ئاجرىتىپ Wikipedia دىكى ماتېماتىكا بىلىملىرىنى ئوقۇسىڭىزلا بولىدۇ. بەك ئالدىراش تورداشلار مۇشۇ يەرگىچە ئوقۇسىڭىزلا بولىدۇ، چۈنكى بەزى خەنزۇچە مۇنبەرلەردە «بۇ ماقالىنى تولۇق ئوقۇپ بولۇش مۇمكىن ئەمەس(ئەلۋەتتە ئىنگلىزچىسىنى)» دېگەندەك ئىنكاسلارنى كۆردۈم. ئەگەر ۋاقتىڭىز بولسا داۋامىنى ئوقۇپ قۇيۇڭ، چۈنكى بۇ يەردە سۆزلىنىدىغىنى ئامېرىكىلىق بىر پروگراممېرنىڭ (Google نىڭ خىزمەتچىسىغۇ دەيمەن) كەچۈرمىشلىرى. مەن پەقەت تەرجىمە قىلىپ قويدۇم. سەۋىيەم تۈپەيلى تەرجىمىدە خاتالىقلاردىن ساقلىنالماسلىقىم مۇقەررەر. بولۇپمۇ ئاتالغۇ مەسىلىسىدە بۇ مەسىلە تېخىمۇ گەۋدىلىك بۇلىشى مۇمكىن. تورداشلاردىن شۇ ئاتالغۇلارنىڭ ئۇيغۇرتېلىدىكى قېلىپلاشقان ئاتالغۇسىنى بىلسەڭلار ئەسكەرتىپ قويساڭلار بولىدۇ. تەرجىمىدە بەلكىم مۈجمەل جايلار بۇلىشى مۇمكىن، شۇڭلاشقا تورداشلارنىڭ سېلىشتۇرۇپ پايدىلىنىشى ئۈچۈن ئەسلى مەنبەسىنىمۇ ئەسكەرتتىم. كەلدۇق ئەمىسە! مەن Johnny von Neumann نىڭ تەرجىمىھالىنى ئوقۇغاندىن كېيىن، ئۆزۈمنىڭ ناچار ماتېماتىكا ئاساسىمنى تولۇقلاش ئۈچۈن 15 ئاي ۋاقىت سەرپ قىلدىم. نۇرغۇن ماتېماتىكا كىتابلىرىنى ئوقۇدۇم، ئوقۇمىغانلىرىم ئۇندىن كۆپ. ئەلۋەتتە داۋاملىق كۆرىمەن. ھازىر بەزى نەرسىلەرنى سۆزلەپ بېرەي. ئەنئەنىۋىلىكتىن قۇتۇلۇڭ بىرىنچىدىن: پروگراممېرلار ئۆزلىرىنى ماتېماتىكىغا ئېھتىياجلىق دەپ قارىماسلىقى كېرەك. دائىم مۇنداق گەپلەرنى ئاڭلاپ تۇرىمەن، بىلمىدىم باشقىلار قوشۇلامدىكىن. ھەتتا بۇرۇن كەسپى ماتېماتىكا بولغان پروگراممېرلارمۇ ماڭا ئۆزلىرىنىڭ ماتېماتىكىنى ئاساسەن ئىشلىتىپ كەتمەيدىغانلىقىنى، مۇھىمى لايىھىلەش مودېللىرى(design patterns)، ئوبيېكتقا يۈزلەنگەن مېتودولوگىيە(object-oriented methodologies)، يۇمشاق دېتال قوراللىرى، ئېغىز لايىھىسى(interface design) ۋە باشقا نەرسىلەرنى چۈشىنىشكە بەكرەك ئەھمىيەت بېرىش كېرەكلىكىنى ئېيتىشقان. بىلەمسىز؟ ئۇلارنىڭ دېگىنى مۇتلەق توغرا. ماتېماتىكىنى بەك پىششىق بىلمەيمۇ قالتىس، كەسپى پروگراممېرلاردىن بولالايسىز. شۇنىڭ بىلەن بىرگە پروگراممىنى قانداق تۈزۈشنى بىلمىسىڭىزمۇ بولىدۇ. نۇرغۇنلىغان كەسپى پروگراممېرلار ماتېماتىكىغا پىششىق بولمىسىمۇ داۋاملىق ئالغا ئىلگىرىلىمەكتە. مۇشۇلارغا يۈزلىنىڭ! بىر كۈنى توساتتىن بەكلا يارامسىزلىقىڭىزنى، باشقىلارنىڭ سىزدىن بەكلا ئۇزاپ كەتكەنلىكىنى ھېس قىلغىنىڭىزدا قانداق ئويلايسىز؟ ئۈمىدسىزلەنمەڭ، بەلكىم سىز تۈر باشقۇرۇشقا(project management) ياكى ئادەم ئىشلىتىشكە(people management) ياكى ئابونتلار يۈزى لايىھىلەشكە(UI design) ياكى تېخنىكىلىق يېزىقچىلىققا ياكى سىستېما باشقۇرۇشقا ۋە ياكى باشقا پروگراممېرلار لازىم بولمايدىغان ئىشلارغا ماھىر بۇلىشىڭىز مۇمكىن. شۇلارنى ئويلاپ بېقىڭ(چۈنكى خىزمەت ئۆلگۈچە تۈگىمەيدۇ)، ئۆزىڭىزگە ماس كېلىدىغان بىرىنى بايقىسىڭىز، شۇنىڭغا ئالمىشىپ شۇنى ياخشى قىلىڭ. ئەمەلىيەتتە، مەلۇم ئىش بىلەن جان باققىلى بولسىلا، بەزى نەرسىلەرنى چۈشىنىشىڭىزنىڭ ھاجىتى يوق. شۇڭا ئۇلارنىڭ دېگىنى توغرا، ماتېماتىكىنى بىلمىسىڭىزمۇ بولىدۇ، بىلمەيمۇ ناھايىتى ياخشى ياشاپ كېتەلەيسىز. ئەمما مەن يېقىندا ئۆگەنگەن بەزى نەرسىلەردىن تەئەججۈپلىنىشىڭىز مۇمكىن. 1. پروگرامما تۈزۈشنى بىلگىنىڭىزدىن كېيىن، ماتېماتىكىنى تېخىمۇ ئاسان ئۆگىنەلەيسىز. ئەمەلىيەتتە، ئاۋۋال ماتېماتىكا ئۆگىنىپ، ئاندىن پروگراممېر بولسىڭىز، پروگراممىدىن قۇيۇن چىقىرىۋېتىسىز. 2. مەكتەپلەرنىڭ ماتېماتىكا ئوقۇتۇش مېتودى خاتا(ماتېماتىكا ئەمەس مېتودى خاتا). ئەگەر سىز توغرا ئۇسۇلدا ئۆگىنىدىغان بولسىڭىز، سۈرئىتىڭىز تىز بولىدۇ ھەمدە بۇ بىر پروگراممېرغا نىسبەتەن ئىنتايىن قىممەتلىك، بۇنى ئېسىڭىزدە چىڭ ساقلاڭ. 3. ئادەتتە ناھايىتى تەس بولسىمۇ، ماس بولغان ماتېماتىكا بىلىمىڭىز بىلەن ناھايىتى ھۇزۇرلۇق، قىزىقارلىق پروگرامما تۈزۈپ چىقالايسىز. باشقىچە ئېيتساق، ماتېماتىكىنى ئاستا-ئاستا ئۆگىنەلەيسىز، پەقەت ۋاقتىڭىز بولسىلا. 4. ھېچكىم ماتېماتىكىنىڭ ھەممىسىنى بىلمەيدۇ، ئۇستا ماتېماتىكمۇ ھەم شۇنداق. كىشىلەر يولۇققان مەسىلىلىرىنى يىڭى بايقاشلار ئارقىلىق ھەل قىلغىنىدەك، ماتېماتىكىنىڭ تارماقلىرىمۇ ئۈزلۈكسىز كېڭىيىدۇ. بىر قىسىم ماتېماتىكا مەسىلىلىرىنىڭ ھەل قىلىش ئۇسۇلىمۇ بىرلا ئەمەس، ئۆزىڭىز ياخشى كۆرىدىغان ئۇسۇلدىن بىرنى تاللىسىڭىز بولىدۇ. 5. ماتېماتىكا...ھىم، بۇ گەپنى دېگەنلىكىمنى باشقىلارغا ئېيتىپ قويماڭ-ھە! ھايات ۋاقتىمدا مۇشۇنداق بىر يىغىلىشقا تەكلىپ قىلىنىشىمدىن ئۈمىد كۈتمەيمەن. ئەمما، ماتېماتىكا بولسا... يەنىلا پىچىرلاپ دەپ بېرەي، دىققەت بىلەن ئاڭلاڭ:(ئۇ ئەمەلىيەتتە بىر خىل خۇشاللىق!) ئۆگەنگەن ماتېماتىكا (ئۇنتۇغان ماتېماتىكا) مەكتەپتە ئۆگەنگەن، يادىمدا قالغان ماتېماتىكا: تولۇقسىز: سان، ساناق(Counting)، ھېسابلاش(Arithmetic)، دەسلەپكى ئالگېبرا(«ماتېماتىكىلىق ھېكايە») تولۇق ئوتتۇرا: ئالگېبرا، گېئومېتىرىيە، ئالىي ئالگېبرا، ترىگونومېتىرىيە، دىففېرېنسىئال ئاساسلىرى (2-دەرىجىلىك ئەگرى سىزىق ۋە لىمىت) ئالىي مەكتەپ: دىففېرېنسىئال ۋە ئىنتېگرال، دىففېرېنسىئال تەڭلىمىلىرى، سىزىقلىق ئالگېبرا، ئېھتىماللىق ۋە ستاتىستىكا، دىسكىرىت ماتېماتىكىسى ئوتتۇرا مەكتەپنىڭ سېتكىسىدا ئۇنچە كۆپ ماتېماتىكا نېمە ئىش قىلىدۇ؟ ئامېرىكا ئوتتۇرا مەكتەپلىرىنىڭ دەرس ئورۇنلاشتۇرۇشى ئاساسەن مۇشۇنداق. باشقا دۆلەتلەردىمۇ ئوخشاشقۇ دەيمەن، پەقەتلا 9 يېشىدىن بۇرۇن بۇ دەرسلىكلەرنى ئۆگىنىپ بولغان

«داۋامى...»

تېخىمۇ كۆپ...

.....::::: تېخنىكا خەۋەرلېرى :::::.....

تېما

ئاپتور

يېزىلغان ۋاقتى

زىيارەت

باھا